De kracht van kwetsbare kinderen

Net als haat en liefde, zijn kracht en zwakte twee zijdes van eenzelfde medaille. Alleen is bij de laatste het onderscheid niet zwart-wit en de ‘zwarte’ kant overbelicht. Want kan je dankzij een goede benadering net niet van je zwakte je sterkte maken? ‘Een straatkind’ in ‘het Zuiden’, heerst daarover niet het stereotiepe beeld, de schaduwkant, het kind als een hulpeloos, kansloos en afhankelijk wezen? Het is een al te gemakkelijke voorstelling die de veerkracht en zelfredzaamheid van de kinderen volledig buiten beeld zet. Een positiever beeld en nuancering zijn nodig, evenals een nieuwe focus op gelijkenissen in plaats van op verschillen met kinderen in België.

Stereotiepe beeldvorming

Een foto van een uitgemergeld kind bedekt met vliegen tijdens de hongersnood in Ethiopië raakt iedereen. Mensen voelen zich schuldig over het grote verschil in welvaart en geven geld om dat contrast te verzachten. Foto’s van lachende, dansende kinderen missen dit effect. Als ze zich immers kunnen ‘amuseren’ dan is de situatie minder alarmerend en hebben ze de steun van hier minder nodig. Een foto van een jongen die een gekke bek trekt, doet uitschijnen dat hij geen hulp nodig heeft, gelukkig is met het leven dat hij leidt. Het lijkt erop neer te komen dat een kind ofwel extreem hulpbehoevend is ofwel geen nood heeft aan hulp. Daarenboven leeft de idee dat straatkinderen vervelend en gevaarlijk zijn. Vervelend omdat ze bijvoorbeeld een middagje cocktails slurpen op Ipanema Beach durven verstoren om ‘alweer’ geld te komen vragen. Ze worden gezien als kleine diefjes en de overheid doet er alles (en meer) aan om ze uit het straatbeeld te krijgen.

Zwakte als kracht

Straatkinderen zijn niet 100% gelukkig of 100% hulpeloos. Op straat leven maakt van een kind niet noodzakelijk een zwak, kwetsbaar en keuzeloos wezen. Het is vaak een bewuste keuze van een kind om uit een uitzichtloze thuissituatie te stappen. Misbruik, geweld en andere problemen zijn schering en inslag. De ‘zwakte’ van in een moeilijke situatie op te groeien, buigen ze om naar de kracht om te overleven en onafhankelijk te zijn. De veerkracht, zelfredzaamheid en het doorzettingsvermogen van kinderen mogen we niet onderschatten.

Re-integratie door ‘empowerment’

Dit wil echter niet zeggen dat ze geen hulp meer nodig hebben. Problemen met de politie en vooral met drugs zijn er in overvloed.  Ook op vlak van toegang tot gezondheidszorg zijn straatkinderen extra kwetsbaar. Voor een maatschappelijke re-integratie, op structureel en holistisch niveau, hebben ze dus wel degelijk hulp nodig. Kinderen moeten naar school gaan en hebben het recht om met hun familie in een propere woning samen te leven.

Maar zijzelf en de hulpverleners moeten de focus leggen op hun verworven sterktes, op wat zij kunnen en geleerd hebben om ‘beter’ te overleven. De medewerking van de kinderen is belangrijk maar de begeleiding van hun ouders en het gezin zijn minstens even belangrijk om tot een duurzame oplossing te komen.

Positieve beeldvorming

In België wil KIYO meer inzetten op sensibilisering om het stereotiepe beeld te nuanceren. We moeten ons bewust zijn van de gelijkenissen en niet blindstaren op de verschillen. Het is niet de ver-van-je-bed-show die het lijkt te zijn, het gaat over (de schending van) kinderrechten. Het is cruciaal dat Belgische kinderen deze rechten ook (her-)kennen in hun eigen omgeving en niet slechts in verband met kinderen in het Zuiden. Hiervoor moeten ze duidelijk en met veel voorbeelden, ook uit België, vertaald worden naar hun niveau. Kinderrechten zijn universeel. In tegenstelling tot ‘noden’, beschikt ieder kind, of ze nu in Brussel, Bujumbura of Rio de Janeiro wonen, immers over dezelfde rechten. Ontdek hier meer over de kinderrechtenbenadering die KIYO hanteert.

Auteurs: Annelies Maertens & Eline De Pauw

Copyright

  • © Lieve Blancquaert
Nieuwsbrief